Morarma Özellikle el, ayak, çene, burun, dudak gibi vücudun uç
kısımlarında ortaya çıkan renk değişimi, tıp lisanındaki ismi
siyanozdur.
Siyanozda; deri ve mukoza kılcaldamarlarında indirgenmiş hemoglobinin
artması sonucu deri ve mukozaların mavimsi-mor bir renk alması söz
konusudur. Hakiki siyanozu; anilin türevleri, nitratlar ve bazı
ilaçların alınmasıyla kanda methemoglobin ve sulfhemoglobin teşekkül
etmesinden ileri gelen ve kurşuni bir nüans gösteren mor renkle
karıştırılmamalıdır.
Siyanozun şiddeti, deri kılcaldamarlarının durumuna, derinin kalınlık
ve inceliğine, pigmentasyon derecesine bağlıdır. Siyanoz; el, ayak gibi
uç kısımlarda, yanak, kulak, tırnak dibi gibi kılcaldamarlarca zengin
az pigmentli olan bölgelerde, ağız ve dil mukozasında daha bariz olarak
görülür.
Siyanozun meydana çıkması için, deri ve mukoza kılcaldamarlarında
indirgenmiş hemoglobin miktarının 100 ml kanda 5 gramı geçmesi lazımdır.
Anemilerde (kansızlıkta) kandaki hemoglobin miktarı düşük olduğu için,
indirgenmiş hemoglobin miktarı kolay kolay 5 grama erişemiyeceğinden
siyanoz görülmeyecektir.
Şoktan ileri gelen siyanozda, kılcaldamarlar iyi dolmadığından ve
çevresel kan dolaşımı yavaşladığından deri soluk, grimsi-mor bir renk
alır.
Siyanoz, merkezi ve çevresel olmak üzere ikiye ayrılır:
1. Merkezi siyanoz: Atardamar kanının oksijen saturasyon (doygunluk)
kesikliği, % 1 volüm olacak yerde 4.5 volüm olursa, vücudun çevresel
dokularında da 5 volüm (hacim) oksijen dokulara geçeceğine göre
kılcaldamar kanındaki oksijen saturasyon eksikliği 7 volüm olur ve
böylece siyanoz meydana çıkar. Atardamarlarda oksijen saturasyon
eksikliği şu durumlarda ortaya çıkar: Sol kalp yetmezliklerinde, soluk
borusu ve bronşları tıkayan durumlarda, astma ve amfizemde, yüksek
irtifalarda, bazı doğuştan olan kalp anomalilerinde (fallot etralojisi,
truncus ar teriosus, büyük damarların yer değişikliği gibi). Merkezi
siyanozda, özellikle dudak ve dil morarmıştır.
2. Çevresel siyanoz: Atardamar kanındaki oksijen saturasyon
eksikliği, % 1 volüm etrafında yani normal sınırlar içinde kaldığı halde
dokulardaki kan akımı durgunluğu veya diğer sebepler yönünden oksijen
saturasyon eksikliği % 13 volümün üstüne çıkarsa, kılcaldamar kanının
saturasyon eksikliği 6,5 volümün üstüne yükselir ve böylece siyanoz
husule gelir. Soğuk, sağ kalp yetmezliği, triküspit darlığı, konstriktif
perikardit, bir uzvun turnike ile sıkıştırılması durumunda ve şokta
siyanoz husule gelir. Çevresel siyanozda; özellikle el, ayak gibi
uzuvlarda morarma söz konusudur.
Siyanoz bir hastalık değil, bir hastalık belirtisidir. Siyanoza yol açan sebebin bulunup, tedavinin ona göre yapılması lazımdır.
|
Doviz KurLarı
