Bedri Rahmi Eyüboğlu HAYATI Görele'de doğdu.21 Eyül 1975'te İstanbul'da öldü.
Ailesinin beş çocuğundan ikincisidir. Trabzon Lisesi'nde okurken,1927'de bu
okula resim öğretmeni atanan Zeki Kocamemi'nin öğrencisi oldu. Onun derslerinin
etkisi ve okul müdürünün özendirmesiyle 1929'da İstanbul Güzel Sanatlar
Akademisi'ne (şimdi Mimar Sinan Üniversitesi) girdi. Burada Nazmi Ziya ve
İbrahim Çallı'nın öğrencisi oldu.1930'da eğitimini bitirmeden, ağabeyisi
Sabahattin Eyüboğlu'nun yanına Paris'e gitti. Orada André Lhote'un yanında
resim çalıştı. Daha sonra evleneceği Rumen asıllı eşi Eren Eyüboğlu ile de
burada tanıştı.
Yurda döndükten sonra 1934'te D Grubu'nun dördüncü sergisine otuz resmi ile
katıldı. İlk kişisel sergisini de aynı yıl Bükreş'te açtı.1934'te katıldığı
Akademi'nin diploma yarışmasında üçüncü oldu. Bu derece ile mezun olmak
istemediği için bir yandan diploma yarışmasına yeniden hazırlanırken, bir
yandan da bir süre Çerkeş demiryolu yapımında çevirmenlik yaptı, Tekel Genel
Müdürlüğü'nde çalıştı.1936'daki diploma yarışmasında Hamam adlı kompozisyonuyla
birinci oldu. Aynı yıl Moskova'da düzenlenen Çağdaş Türk Sanat Sergisi'ne
katıldı.1937'de Cemal Tollu'yla birlikte Akademi'nin Resim Bölümü Şefi Léopold
Lévy'nin asistanı oldular. Bedri Rahmi birçok ressamın katıldığı CHP'nin kültür
programı çerçevesinde resim yapmak için 1938'de Edirne'ye,1941'de de Çorum'a
gitti. Bu dönem resimlerinde köy manzaraları, köy kahveleri, faytonlu yollar,
iğde dalı takmış gelinler gibi Anadolu'ya özgü görünümler egemendir.
1940'lardan sonra duvar resimlerine yöneldi. İlk duvar resmini 1943'te
İstanbul'da, Ortaköy'deki Lido Yüzme Havuzu için yaptı.1947'de İstanbul'da özel
bir atölye ve galeri açtı.1950'de Ankara'da sanatının o güne kadarki bütün dönemlerini
kapsayan bir sergisi düzenlendi. Bedri Rahmi aynı yıl bir kez daha Paris'e
gitti ve İnsan Müzesi'nde (Musée de I'homme) ilkel kavimlerin sanatını
inceledi. Bu incelemeleri 'güzel'in aynı zamanda 'yararlı'da olabileceği,
'yararlı' olmanın 'güzel'in gücünü eksiltmeyeceği düşüncesine ulaşmasına yol
açtı. Bu düşünce ise onun bundan sonraki sanat görüşünü tümüyle etkiledi,
yönlendirdi.
Mozaik çalışmalarına 1950'de başladı.1958'de Uluslararası Brüksel Sergisi için 272 m²'lik bir mozaik pano
gerçekleştirdi ve bu yapıtıyla serginin büyük ödülü olan altın madalyayı
kazandı. Bundan bir yıl sonra Paris'teki NATO yapısı için, şimdi Brüksel'de
bulunan,50 m²'lik bir mozaik pano hazırladı.1960 ve 1961'de iki kez ABD'ye
gitti. Orada birçok geziye katıldı, konferanslar verdi ve resim çalışmaları
yaptı.1969'da Sao Paulo Bienali'nde (iki yıllık sergi) onur madalyası kazandı.
Ayrıca 1940'ta Devlet Resim ve Heykel Sergisi'nde resim dalında
üçüncülük,1943'te aynı serginin 4.sünde ikincilik ve 1972'de de 33. sergide birincilik
ödülünü aldı. Ölümünden sonra 1976'da Ankara'da 'Yaşayan Bedri Rahmi' adıyla
bir sergisi düzenlendi. Aynı yıl İstanbul'da da Devlet Güzel Sanatlar
Akademisi'nde adına düzenlenen bir sergiyle anıldı.1984'te İstanbul'da 'Bedri
Rahmi-Her Dönemden' adlı bir toplu sergisi açıldı.
Bedri Rahmi Akademi'deki ilk yıllarından sonra temel bilgilerini Paris'te André
Lhote'un akademisinde edinmesine karşın onun kübist ve yapımcı (konstrüktif)
yaklaşımını benimsememiş, Dufy ve Matisse'i kendine daha yakın bulmuştur.
Paris'ten döndükten sonra Anadolu ve Trakya gezilerinde yaptığı resimlerle
İstanbul görünümlerinde Dufy'nin renk ve çizgi anlayışının etkileri görülür.
Zamanla bu etkiden sıyrılan Bedri Rahmi halk sanatını sağlam bir kaynak olarak
görmeye başlamıştır. Halk sanatından yola çıkarak yeni anlatım biçimleri
aramıştır. Minyatürlerden de esinlenmiştir. Anadolu kilimlerinin geometrik,
soyut biçimleri, çini, cicim, heybe, yazma ve çorapların
bezeme düzeni ve renk uyumlarını kaynak olarak kullanmış, motifin ağırlık
kazandığı süslemeci bir tutumla resimler yapmıştır. Ancak, yalnızca motifleri
resme uygulamakla yetinmemiş, renk ve malzeme araştırmalarına da girmiştir.
Çeşitli teknikleri deneyerek gravür, mozaik, heykel ve seramik alanlarında
birçok ürün vermiştir. Yine bir halk sanatı olan yazmacılığa da yönelmiş, kumaş
üstüne baskılar yapmış, bu çalışmalarını öğrencileriyle birlikte de
yürütmüştür.
İki yıl kadar süren ABD gezisinden sonra değişik malzemelerden yararlanarak
soyut resimler ve renk düzenlemelerine yönelmişse de son yıllarında yeniden
eski konularına dönmüştür. Kemençeciler, gecekondular, hanlar, kendi
portreleri, balıklar ve kahvelerle, yeni renk ve doku deneyimlerinden de
yararlanarak, doğaya eğilişin ustaca ve yetkin örneklerini vermiştir. Çağdaş
resim öğelerini de içeren bu çalışmalarında, konu soyuta yaklaştığı oranda,
resmin de bir tür 'nakış'a dönüştüğü izlenir.
Bedri Rahmi 1927'de başladığı resim öğretmenliğini ölümüne değin sürdürmüş,
Akademi'deki atölyesinde sayısız öğrenci yetiştirerek, çağdaş Türk resmi için
bu açıdan da etkili ve yararlı olmuştur.
Bedri Rahmi 1928'de daha lise öğrencisiyken şiir yazmaya başlamıştır.
Şiirlerine,1933'ten sonra Yeditepe, Ses, Güney, İnsan, İnkılapçı Gençlik ve
Varlık dergilerinde yer verilmiştir.1941'den başlayarak çeşitli şiir kitapları
yayımlanmıştır. Halk edebiyatının masal, şiir, deyiş gibi her türüne karşı
duyduğu hayranlık, şiirlerine de yansımıştır. Halk dilinden ve şiirinden aldığı
öğeleri kendine özgü bir biçimde kullanarak halk diline yaklaşma çabasını
sonuna dek götürmüştür. Bu nitelikleriyle şiirleri, resimleriyle büyük bir
benzerlik gösterir. Akıcı, rahat bir dille kaleme aldığı gezi ve deneme
yazılarında ise sürekli gündeminde olan halk kültürü, halk sanatı konularındaki
görüşlerini sergilemiştir. ESERLERİ Resim: Paris,1930; Mustafa Eyüboğlu,1933; Yazılı
Natürmort,1936; Salı Pazarı,1938; Eren,1940; Nallanan Öküz,1947; Düşünen
Adam,1953; Köylü Kadın (Tren-Yataklı Vagon) , İstanbul Resim ve Heykel Müzesi;
Karadut Satıcısı,1954; Çömelmiş Köylü,1972; Ankara'nın Kavakları,1973; Mor
Takkeli Hacı,1974; Son Kahve,1975; Anadoluhisarı, Ankara Resim ve Heykel
Müzesi; Çıplak; Ev İçi, İstanbul Resim ve Heykel Müzesi; Han,1975; son resmi.
Duvar Resmi: Lido Yüzme Havuzu'nda duvar resmi; 1943, Ortaköy/İstanbul; Hilton
Oteli'nde duvar resmi; Divan Oteli'nde duvar resmi. Mozaik Pano: Uluslararası
Brüksel Sergisi için mozaik pano,1958; Nato yapısında mozaik pano,1959,
Brüksel; İşçi Sigortaları Hastanesi'nde seramik pano,1959, Samatya/İstanbul;
Etibank yapısında seramik pano, Ankara; Marmara Oteli'nde mozaik pano, Ankara;
Vakko Fabrikası'nda mozaik pano, Topkapı/İstanbul. Duvar Kabartması:
Manifaturacılar Çarşısı'nda duvar kabartması, Unkapanı/İstanbul; Aksu
İşhan'ında duvar kabartması, Karaköy/İstanbul. Şiir: Yaradana Mektuplar,1941;
Karadut,1948; Tuz,1952; Üçü Birden,1953; Dördü Birden,1956; Karadut 69,1969;
Dol Karabakır Dol,1974, tüm şiirleri; Yaşadım, (ö.s.) ,1977. Gezi ve Deneme:
Cânım Anadolu,1953; Tezek,1975; Delifişek,1975; Resme Başlarken, (ö.s.) ,1977.
Monografi: Nazmi Ziya,1937. Resim Albümü: Binbir Bedros, (ö.s.) ,1977, Karadut,
(ö.s.) ,1979; Babatomiler, (ö.s.) ,1979.
Doviz KurLarı
