Bilişim Teknolojileri Nedir

 

BiliŞim Teknolojileri

BiliŞim
teknolojisi, bilginin toplanmasında, iŞlenmesinde, depolanmasında, ağlar
aracılığıyla bir yerden bir yere iletilip kullanıcıların hizmetine sunulmasında
kullanılan iletiŞim ve bilgisayarlar dâhil bütün teknolojileri kapsayan teknolojilerdir.
BiliŞim teknolojisi iletiŞim ve bilgisayar sistemleriyle bağlanabilen bilgi
hizmetlerinin tamamı için kullanılan bir kavramdır. Yani bu kavramı sadece
bilgisayar donanım ve yazılımlarıyla sınırlı tutamayız. BiliŞim teknolojisinin
4 temel kategorisi bulunmaktadır:

1. Yazılım
2.
Hizmetler

3.
Donanım

4.
Ekipmanlar

BiliŞim teknolojileri devrimsel nitelikli
değiŞimlere neden olmaktadırlar. Bu teknolojiler, ülkelerin birinci veya uçunu
sınıf olmalarım belirleyecek kadar büyük bir öneme sahiptirler. BiliŞim
teknolojileri vasıtasıyla bilgiler istenilen noktalara geleneksel yollardan
milyonlarla ifade edilebilecek bir oranda daha hızlı ulaŞtırılabilmektedir.
BiliŞim toplumunun yolunun açılması ve gerçekleŞmesi, “içerik”
(bilgi) ve ”teknoloji”nin (bilgi teknolojisi) bütünleŞmesiyle
sağlanacaktır.
BiliŞim teknolojisinin
altyapısı bilgisayar ve diğer iletiŞim araçlarına dayanır ancak bu teknolojide
insani unsuru yok sayılamaz. Bu teknolojiyi yarısı donanım, yarısı yazılımdan
oluŞan bir elmaya benzetirsek; insanı da bu elmanın oluŞumunu sağlayan özsuya
benzetebiliriz. Zira donanımın da yazılımın da geliŞtirilmesi insanın
yaratıcılığına ihtiyaç duymaktadır. Bu teknolojiler esasen insan aklının
yansımasından baŞka bir Şey değildirler. BiliŞim teknolojisi, yaŞamımızın her
alanında her türlü iŞimizin yapılmasında bize yardımcı olmakla beraber bizi
birçok angaryadan da kurtarmaktadır. Yani bize özümüze daha fazla zaman ayırma
ve yoğunlaŞma imkânı ermektedir. Buna imkân bulmuŞ insan zekâsının daha neler
baŞarabileceğini hayal etmek bile gerçekten zordur. BiliŞim teknolojisi diğer
bütün disiplinler ile ilgidir ve bunun neticesi olarak çok farklı biçimlerde
uygulanarak bize sınırsız bir etki ve geliŞme olanağı sunuyor.
BiliŞim teknolojileri, biliŞim toplumunun hammaddesi olan
bilgiye istenildiği zaman ve mekânda hızlı bir Şekilde ulaŞılmasını sağlar.
Bununla da yetinmeyip sürekli olarak yeni bilgilerin üretilmesine aracılık
ederler. Bu teknolojilerle birlikte toplum yeniden Şekillendirilmektedir.
Tarım toplumunda dönüŞümün motoru saban, sanayi toplumunda
buhar makinesi, biliŞim toplumunda ise bilgisayardır. Bilgi akıŞ hızının
artması beraberinde, bilim, teknoloji ve üretim üçgenin çevrimim
hızlandırmaktadır. BiliŞim teknolojileri yeni ekonomik yapının dinamiğini oluŞturmaktadır.

BiliŞim teknolojileri ekonomik yapı üzerindeki büyük bir dönüŞüm
baŞlatmıŞtır. Öncelikle, ekonomik faaliyetlerin küreselleŞmesine olanak
tanımıŞlardır. Bu teknolojilere yapılacak yatırımlar ulusal ölçekli
ekonomilerin büyüme oranlarını ve diğer bütün sektörlerini etkiler.
Firmaların iç verimlilik oranlarını yukarı trende
sokarken, dıŞ çevreleriyle de iliŞkilerinde yeni mekanizmalar içine girmelerine
neden olmaktadırlar. Böylece iç ve dıŞ süreç ayrımları ortadan kalkmaya yüz
tutmaktadır.
Firmalar, biliŞim
teknolojileriyle sağladıkları esneklikle maliyetlerini düŞürmekte ve küresel
ölçekli rekabetlere giriŞebilmektedirler. Etkilerine baktığımızda iletiŞim,
biliŞim ve genel yayıncılık alanlarında meydana getirdiği
“yakınsama”dır. Yakınsama, kiŞisel bilgisayarın, iletiŞimin ve
televizyonun eriŞilebilir bir kullanıcı tecrübesinde birleŞtirilmesidir.
Internet üzerinden TV-radyo yayını, TV birimlerine getirilen Internet
servisleri, gezgin telefonlar, elektronik posta gibi uygulamalar örnek olarak
gösterilebilir.
İŞletmelerde biliŞim
teknolojilerinin ne zaman ve ne düzeyde etkin olduklarını aŞağıdaki Şekilde
görülmektedir:
R.L. Nolan tarafından
geliŞtirilen aŞamalar teorisi bize biliŞim teknolojilerinin zaman içerisinde
kullanılma eğilimlerim göstermektedir. Buna göre 1960’iı yıllardan geleceğe
uzanan dönemde biliŞim teknolojilerinin üç ayrı evresi olmuŞtur. Sırasıyla,
“veri iŞleme dönemi”, “mikro dönem” ve “ağ
dönemi”.
Veri iŞleme dönemi,
ana bilgisayarları destekleyen endüstri ürünlerince ŞekillenmiŞtir. Mikro dönem
ise biliŞim teknolojilerinin sahne aldığı bir dönem olarak da ifade edilebilir.
Bu dönemde biliŞim teknolojilerinin çalıŞanlarca kullanımı amaçlanmıŞtır ve
nihayet ağ dönemi de, bilgisayar ağlama olan ihtiyacın bir ifadesidir. Bu
dönemde iŞlerin ağ Şeklinde örgütlenmesi zaruret halim almıŞtır. Böylece
örgütler arası çeŞitli ağ yapıları oluŞmuŞtur.
GeniŞ
Alan Ağları olarak bilinen Wide Area Network (WAN) ve Bölgesel Alan Ağları diye
bilinen
Local Area Network (LAN) oldukça
yaygınlık kazanmıŞtır. Bu teknolojik geliŞime dayalı ayrım aynı zamanda sanayi
ekonomist, geçiŞ ekonomisi ve bilgi ekonomist olmak üzere üç ayrı ekonomik
evreyi de ifade etmektedir. 1975–1980 dönemi “yaratıcı yapısal değiŞme
dönemi” ve 1995’ten 2010’lu yıllara uzanan dönem de “dönüŞümsel
iŞletme dönemi” olarak değerlendirilmektedir.

BaŞlıca BiliŞim Teknolojileri
BiliŞim teknolojilerinin ortaya çıkmasının ve
geliŞmesinin dayandığı temeller vardır. Bunlar;

  • Kuantum mekaniğinin
  • Enformasyon kuramının
  • Moleküler biyolojinin
  • OŞinografinin
  • Ekolojinin
  • Uzay bilimlerinin oluŞturduğu
    bütüne dayanmaktadır.

BiliŞim teknolojilerini sadece bilgisayarlarla sınırlamak mümkün
değildir. Çok daha geniŞ bir yelpazeyi kapsayan baŞlıca biliŞim teknolojilerim
Şöyle sıralayabiliriz:

• Firma ve bürolarda kullanılan bilgi iŞlem ve hesap makineleri
• İzole
edilmiŞ metal ve kablo mamulleri


Elektronik supap ve tüp mamuller ile diğer elektronik parçalar


Televizyon ve radyo vericileri ile ilgili ürünler, telefon ve telgraf hat
cihazları


Televizyon ve radyo alıcıları mamulleri, ses ve video kayıt cihazları, teksir
cihazları ve yardımcı ürünler


Endüstriyel süreç araçları dıŞında, ölçme, kontrol, test, rota saptama vb.
amaçlarla kullanılan araç ve cihazların mamulleri


Endüstriyel süreç kontrol araçlarıyla ilgili mamuller, biliŞim teknolojileriyle
ilgili hizmetler

• Makine
ve ekipmanların toptan satıŞı ve tedariki


Bilgisayar dâhil, iŞyeri makine ve bilgi iŞlem ekipmanlarının kiralanması


Telekomünikasyon


Bilgisayar ve ilgili hizmetler

 

 

BiliŞim Teknolojilerinin Meydana Getirdiği Olumlu ve Olumsuz
DeğiŞimler

Tarım
ve sanayi devrinin teknolojileri de insanlığın geliŞim hızım artırmıŞtır ancak
her ikisinin sağladığı hız oransal olarak iletiŞim ve biliŞim teknolojilerinin
çok altında kalmaktadır. Çünkü iletiŞim ve biliŞim teknolojilerinin oluŞturduğu
birliktelikle insanlığın kat ettiği yol milyonlarla ifade edilen oranlarda
artmıŞtır. BiliŞim teknolojilerinin bireyler ve kurumlar üzerindeki etkileri
Şöyle sıralanabilir:

  • Bireysel yetkilendirme
  • Bireysel iki yönlü iletiŞim
  • Çoklu kiŞilik
  • Kurumlar arası yatay iliŞkilerin
    artması
  • Pazar aktivitelerini artırması
  • Birey ve grupların yönetim
    sürecine katılımını kolaylaŞtırması

Sadece örgütler açısından bakıldığında ise biliŞim teknolojileri,
endüstri yapısında değiŞme neden olmakta, rekabet üstünlüğü getirmekte ve yeni
iŞ olanakları yaratmaktadırlar. DeğiŞim tek yönlü bir kavram değildir. Her
değiŞim beraberinde olumlu ve olumsuz sonuçlar doğurur, yandaŞını yarattığı
gibi karŞıtını da meydana getirir. BiliŞim teknolojileri toplumsal yaŞamın her
alanına etki etmeye baŞlamıŞtır ve daha da yaygınlaŞacaktır. Ekonomiden
eğitime, sağlıktan savunma sanayine, günlük yaŞamdan kamusal alana kadar her
alanda biliŞim teknolojileri yeni bir yapılanmanın meydana gelmesinde etkili
olacaktır. Genel bir bakıŞla biliŞim teknolojileri toplumu iki yönden
etkilemektedir:

1. Yeni mal ve hizmet üretiminde yeni imkânlar sağlarlar.
2.
Teknolojik verimliliği artırarak hayatımızı değiŞtirirler.

Bu etkiler olumlu ve olumsuz olarak iki ayrı grup altında da
incelenebilmektedir.

1. BiliŞim Teknolojilerinin Olumlu Etkileri
• GeniŞ bir kullanım alanına sahiptirler.

• Maliyetleri düŞürürler.


İletiŞim ve bilginin muhafazasını kolaylaŞtırır.

• Üretimden tüketime olan süreç üzerinde derin bir etkiye sahiptirler.


Kaliteyi artırıcı etkiye sahiptirler.

• Emek, hammadde, enerji ve sermayenin tasarruflu kullanılmasına yol açarlar.

• DeğiŞen müŞteri taleplerine daha kolay adaptasyon sağlarlar.

• Gerekli makinelerin süratle değiŞtirilmesine ve Küçük ve Orta Boy
İŞletmelerin (KOBİ) geliŞimine yardımcı olurlar.

• Teknolojik geliŞme yeni vasıflar kazanılmasını gerekli kılar.

• Yeni
teknolojiler iŞletmelerin yönetim yapılarında da değiŞikliğe neden olurlar.

• Daha yatay ve bilginin departmanlar arasında daha kolay akıŞına, imkân
verirler.

• BiliŞim teknolojileri yeni iŞ alanları ve meslekler yaratır.

• BiliŞim teknolojilerinin sağladığı imkanlar sayesinde iŞ, iŞyeri, mesai gibi
kavramlar ortadan kalkacaktır, en azından bugünkü kadar geçerli ve yerleŞik
olmaktan çıkacaktır.

• İŞin
bilgi içeriğinin artıŞ kaydetmesi, iŞgücü piyasalarındaki geleneksel
ayrımcılığı da aŞındıracaktır.

•Yeni
teknolojilerin yarattığı dünyada daha az kiŞi standart iŞ iliŞkisi içinde
çalıŞmaya baŞlayacaktır.


Standart-dıŞı istihdam biçimleri hızla yaygınlaŞmaktadır. Yarım gün
(part-time), evde çalıŞmak vb. örnekler yaygınlaŞacak.

• İŞverenler iŞgücünde tasarrufa yönelecekler. Çekirdek iŞgücünün sayısı
azalırken, çevre iŞgücünün yani diğer bir deyiŞle a-tipik (veya standart-dıŞı)
çalıŞanların sayıŞı artacaktır.

• Tele-çalıŞma da yaygınlaŞacak. Ağ iŞletmelerinin ortaya çıkması çok-iŞverenli
iliŞkileri desteklemekte, zaman ve mekan sınırlamalarının ortadan kalkması ağ
iŞçilerini belirli bir yerde ve zamanda olma zorunluluğundan da kurtarmıŞ
olmaktadır.

•Devleti yönetenlerin bütün bilgilerini toplumla paylaŞmaları elbette ütopik
bir yaklaŞımdır ama yine de biliŞim teknolojileri sayesinde devlet yapısı daha
Şeffaf olmak zorunda kalacaktır, insanlarla daha kısa yoldan daha fazla bilgi
paylaŞacak olan devlet “kutsallığını” yitirecektir.

2. BiliŞim Teknolojilerinin Olumsuz Etkileri
• İleri teknolojinin ortaya çıkardığı birtakım
riskler vardır, özellikle fizik, kimya ve biyolojik alanlarda yapılacak
çalıŞmalar insanlık aleyhine kullanılırsa büyük tehlikeler doğabilir. Atom
enerjisinin kullanımının taŞıdığı riskler kimyasal fabrikaların yarattığı
tehlikeler gibi.

• Genetik
Mühendislik alanında sağlanan geliŞmeler karŞısında bazen ŞaŞkınlığımızı
gizlemekte güçlük çekiyoruz. Günümüzde insanların kopyalanması tartıŞılıyor.
Hemen hemen bütün ülkeler etik olarak buna karŞı olduklarını duyuruyorlar ancak
kapalı kapılar ardındaki laboratuarlarda nelerin yapıldığını bilmemize olanak
yok, en azından Şimdilik. Bu konudaki çalıŞmalar sadece insanlarla sınırlı
kalmamaktadır. Özellikle tarım alanında da yürütülen çalıŞmalar bazı riskler
taŞımaktadır.

• Bireysel özgürlüğün öne çıktığı biliŞim toplumunda, bilgi üretimi çok yoğun
olmakta ve bunun kontrolü de güçleŞmektedir. Çok stratejik bilgilerin
istenmeyen birey veya bireylerin eline geçmesi istenmeyen sonuçlara neden
olabilir. Bilgi araçları üzerinde kontrolün olmaması bu riski doğurmaktadır.
Günümüzde bu konuda sıkça yaŞanan örnekler olarak; çocuk pornosu,
Internet sitelerini çökertmeler, virüs yaymak verilebilir.
• Bir baŞka tehlike de bilgi üretip pazarlayanlar arasında yaŞanacak
çekiŞmelerdir.

• BiliŞim teknolojileriyle birlikte ırak olan artık yakındır. Sınırların
kalktığı bir dünyada ulusal değerler yerini çoklu kültüre terk etmekle yüz
yüzedir. Bu durum global düzeyde kültürel bir ayrıŞma ve çözülmeye sebebiyet
vermektedir.

• BiliŞim
Teknolojileri yeni iŞ alanlarına imkân tanırken var olan bazı iŞlerin de sonunu
getirmektedir.

• Sanayi
iŞçilerinin bilgi iŞçiliğine geçmeleri kolay olmamaktadır.

• BiliŞim
teknolojileriyle oluŞan dönüŞüm ayrıca bir iŞsizliğe yol açar.

• Yeni
teknolojiler özellikle eğitim ve vasıfsız insanlar için ciddi riskler taŞır.

• Esnek örgütlenmelere ve istihdam iliŞkilerine yönelim arttıkça standart
istihdam sözleŞmelerinin ve buna bağlı olarak da, istihdam haklarının çökmesi
riski artmaktadır.

• BiliŞim
teknolojilerini ellerinde bulunduran ülkeler bundan yoksun olan ülkeler
üzerinde bir “bilgi emperyalizmi”ne dönüŞme riski vardır.

• Yapısı itibariyle biliŞim teknolojileri sanayi devrinin temel argümanlarından
olan ulusal egemenlik kavramını sekteye uğratmaktadır.

• Bireysel özgürlüğü ve doğrudan demokrasinin gelmesine olanak sağlaması umulan
biliŞim teknolojileri bilakis anti-demokratik amaçlarla da kullanılma riskini
taŞıyorlar. Yani yine karŞımıza bir “kötünün eline düŞmesi” kliŞesi
var.

• Hukuksal açıdan henüz mevzuatı tam olarak oluŞup yerleŞmediğinden, biliŞim
teknolojileriyle birlikte insanların güvenlikleri tehlike altında
bulunmaktadır.