ErgenLikte YaŞanan RahatsızLık

Ergenlik çağındaki çocuklarda görülebilecek “ergenlik gecikmesi,
erken ergenlik, aŞırı kıllanma, erkek çocuklarda meme büyümesi ve
düzensiz adet kanamaları” gibi rahatsızlıkların ilerleyen yaŞlarda
kısırlığa neden olabileceği bildirildi.

Op. Dr. Osman Denizhan Özgün, ergenlik çağındaki çocuklarda
görülebilecek “ergenlik gecikmesi, erken ergenlik, aŞırı kıllanma, erkek
çocuklarda meme büyümesi ve düzensiz adet kanamalarıö gibi
rahatsızlıkların ilerleyen yaŞlarda kısırlığa neden olabileceğini
bildirdi. Op. Dr. Özgün, bu konuda anne ve babaların dikkatli olması
gerektiğini belirterek “Her çocuğun daha ergenlik çağında, üreme sağlığı
konusunda anne babalarının yönlendirmesiyle uzman doktorlar tarafından
takip edilmesi gerekiyorö dedi.

Op. Dr. Osman Denizhan Özgün, kız ve erkek çocuklarda ergenliğe geçiŞ
sırasında görülebilecek bazı sorunların; ilerleyen yaŞlarda normal
yollarla anne baba olabilmelerini doğrudan etkilediğini söyledi. Op Dr.
Osman Denizhan Özgün, ergenlik çağındaki çocuklarda görülebilecek
“ergenlik gecikmesi, erken ergenlik, aŞırı kıllanma, erkekler çocuklarda
meme büyümesi ve düzensiz adet kanamalarıö gibi rahatsızlıkların
ilerleyen yaŞlarda kısırlığa neden olabileceğini belirtti. Op. Dr.
Özgün, ergenlik gecikmesinin kızlarda 13.5, erkeklerde 14 yaŞında halen
ergenlik bulgularının baŞlamaması durumu olduğunu söyleyerek “Nedeni
yapısal ya da ailevi olabileceği gibi bazı doğumsal ya da hormonal
hastalıklar olabilir. Mutlaka hekime baŞvurulmalıdır. Beslenme
bozuklukları, aŞırı egzersiz ve süreğen hastalıklar da ergenlik
gecikmesine neden olabilirö dedi. Op. Dr. Özgün erken ergenliğin ise,
kızlarda 8, erkeklerde 9 yaŞından önce ergenlik bulgularının ortaya
çıkması olarak tanımlanabileceğini ifade ederek Şunları söyledi:

“Kızlarda genelde erken dönemde tek veya çift taraflı meme geliŞimi,
erkeklerde testislerde büyüme ve genital bölgede kıllanma gözlenir. Bu
durumda mutlaka çocuk endokrin hekimi tarafından muayene gereklidir.
Kızlarda genelde neden saptanamazken, erkeklerde çoğunlukla altta yatan
bir hastalık vardır. Boy kısalığı ve psikolojik sorunlara neden
olduğundan tedavisi gereklidir. AŞırı kıllanma ise, kızlarda görülür.
Yapısal, ailevi ve etnik özelliklere bağlı olabileceği gibi hormonal
dengesizlikler de söz konusu olabilir. Erkeklerde meme büyümesi;
adölesanın erken evrelerinde sık görülür. Genellikle geçici bir hormonal
düzensizlik söz konusudur. Çoğunlukla kendiliğinden düzelebilir.
Düzensiz adet kanamaları ise kızlarda özellikle ilk adet görmeyi izleyen
1-3 yıl içinde sık görülür. AŞırı kanama ya da düzensizliğin uzun
sürmesi kansızlık gibi sağlık sorunlarına yol açabileceğinden hekimin
izlemi gereklidir.

-ADET DÜZENSİZLİKELERİ VE SANCILAR KISIRLIÐA GÖTÜREBİLİR-

Kız ve erkek çocuklarında dikkat edilmesi gereken durumlar ve önemli
hastalıkların takibine iliŞkin olarak da değerlendirme yapan Op. Dr.
Osman Denizhan Özgün, Şöyle devam etti:
“Tüberküloz, infertiliteye neden olabilir. Rahimiçi yapıŞıklıklara, adet
düzensizliklerine ve bozulmuŞ rahimiçi doku hasarıyla, tekrarlayan
gebelik kayıplarına ve tüplerde doku hasarıyla yapıŞıklıklara ve
tıkanıklıklara neden olur. Ayrıca vajinal akıntılarda mutlaka rahmi
ilgilendiren durumların olup olmadığının teŞhisi için doktor kontrolü
gerekmektedir.
Adet kanamalarının düzensizliği varsa, mutlaka doktor tarafından kontrol
edilmelidir. TeŞhise yönelik testler sonucunda ileriye yönelik kalıcı
problemler ekarte edilmelidir. Adet kanamaları sırasında ve kanama
harici aŞırı ağrılar ihmal edilmemelidir. Doktor kontrolü sonucunda
yumurtalığa ait kistler, tüplere ait iltihaplanmalar ekarte edilmelidir.

Özellikle kız çocuklarında yumurtalık kisti tespit edilmiŞse,
ameliyat kararları çok dikkatli olarak verilmelidir. Yumurtalığa ait
kist ameliyatları, ilerleyen dönemlerde yumurtalık rezerv problemi
olarak karŞımıza çıkabilir, mümkünse ilaç tedavisi veya gözlem ile takip
protokolü uygulanmalıdır. Mutlak ameliyat gerekirse yapıŞıklıkları
önlemek için kapalı ameliyat türü olan laparoskopik uygulamalar tercih
edilmelidir. Ve mutlaka kısırlık üzerine çalıŞmalar yapan infertilite
uzmanlarından görüŞ alınmalıdır.

-TESTİS İLTİHABINA DİKKAT-

Erkek çocuklarında da dikkat edilmesi gereken noktalara iŞaret eden
Op. Dr. Özgün, inmemiŞ testis sık görülen, doğumsal bir anomali olduğunu
söyledi. Görülme sıklığının doğum haftası ve doğum ağırlığı ile
iliŞkili olduğunu bildiren Op. Dr. Özgün, “Bin 500 gram ve altında doğan
erkek çocuklarda görülme sıklığı yüzde 60-70’leri bulur. İnmemiŞ
testisin tespiti son derece basit olup, ebeveynler tarafından bebeğin
testisinin kontrolü sırasında Şüphelenilen her durumda mutlaka doktora
baŞvurulmalıdırö dedi. Özellikle testisin torbalarda hiç olmaması
durumlarında mutlaka operasyon gerektiğine iŞaret eden Op. Dr. Özgün,
“Operasyon zamanı çeŞitli merkezlerde farklılık göstermekle birlikte, 12
ile 18 aylık dönem arasında yapılması önerilmektedirö diye konuŞtu.
OrŞit yani testis iltihabının da ilerleyen dönemde kısırlığa aday
olabileceğini kaydeden Op. Dr. Özgün Şunları söyledi:
“Bu nedenle son derece hassas davranılmalıdır ve mutlaka doktor kontrolü
sağlanmalıdır. Yumurtalıkta ŞiŞme, hassasiyet ve ateŞ yükselmesi
genellikle orŞiti hatırlatır bu bulguların tespitinde derhal doktora
baŞvurulmalıdır. Masum gözüken kabakulak enfeksiyonunun testisleri
etkilemesi nadir de olsa beklenir. Etkilendiğinde de özellikle sperm
sayısı, hareketi ve Şekli bozulabilir, bu da ilerleyen dönemde çocuğun
kısırlığa aday olmasına neden olur. Eskiden sık rastlanan bu hastalık
kullanılan aŞı sonucunda artık eskisi kadar sık rastlanılmamaktadır.
Kabakulak aŞısı mümkünse yaptırılmalıdır. OrŞitin diğer nedenleri
genellikle, cinsel yolla bulaŞan hastalıklar da (zührevi) dahil olmak
üzere bakteriyeldir. Özellik cinsellikle yeni tanıŞan gençlerin iyi
sorgulanması ve cinsel eğitim verilerek cinsel yolla bulaŞan
hastalıklara sebebiyet verebilecek davranıŞlardan kaçınılması, orŞitten
korunmada etkili olacaktır. Testisi etkileyen tıbbi durumlardan biriside
hidrosel yani testisin su toplaması halidir. OrŞite nazaran ateŞ ve
hassasiyet olmaması nedeniyle, genellikle ihmal edilir. Hidrosel halinde
de mutlaka doktora baŞvurulmalıdır zira sperm yapımını bozabilir.

Bir diğer ihmal edilen husus; testise alınan darbelerdir. Bu konu
ihmal edilmemelidir, testis dokusunun harabiyeti ve ilerleyen dönemde
sperm yapımını etkileyen durumlar söz konusu olabilir.