KADINDA KISIRLIK NEDENLERİ NeLerdir

Kısırlık son yıllarda gerek toplumun gerekse de medyanın gündemini
giderek daha fazla iŞgal eden bir sağlık sorunu. Bu konu hakkında doğru
ve yanlıŞ pek çok beyanat verilip, çocuk sahibi olamayan çiftlerin
yönlendirilmesi güçleŞtiriliyor. Kısırlığın tedavisinde özellikle son on
yıl içerisinde büyük aŞamalar kaydedildi ve önceleri tedavi edilemez
gözüyle bakılan çiftlere çocuk sahibi olma imkanı sağlandı.

KADINDA KISIRLIK NEDENLERİ

1.YUMURTLAMA BOZUKLUKLARI
Yumurtlama bozuklukları kadında en sık görülen kısırlık nedeni olup,
yumurtlama bozukluğu dendiğinde, yumurtlamanın hiç olmaması veya
düzensiz ve seyrek olması anlaŞılır. Adetlerin seyrek veya hiç
görülmemesi çoğu zaman bir yumurtlama bozukluğunu gösterir, ancak
adetlerin tamamen düzenli olduğu durumlarda da yumurtlama bozukluklarına
rastlanabilir. Yumurtlama bozuklukları baŞlıca üç grupta toplanabilir.

* Yumurtalıklardaki yumurta üretimini uyaran hormonların doğuŞtan
eksikliğine bağlı olarak beyin sapından salgılanamaması,
* Beyin sapından süt hormonu prolaktinin normalden fazla salgılanması,
* Polikistik over sendromu.

2.TÜPLERİN HASARLI VEYA TIKALI OLMASI
Tüplerin kısmen veya tamamen tıkalı olması sperm ile yumurtanın
buluŞmasını engelleyerek döllenme ve gebeliği olanaksız kılar.
Tüplerdeki bu hasar, geçirilmiŞ enfeksiyon, endometriozis veya
geçirilmiŞ bir ameliyat sonrası kalan karın içi yapıŞıklıkları gibi
birçok nedene bağlı olabilir. GeliŞmiŞ ülkelerde cinsel yollardan
bulaŞan enfeksiyonlar tüplerdeki hasarın en önemli nedeni. Ülkemizde
çocukluk çağında alınan verem mikrobu da tüplerde geri dönülmez hasar
oluŞturabilir.

3.ENDOMETRİOZİS
Endometriozis rahim içini döŞeyen dokunun (Endometrium) rahim dıŞında
geliŞmesi olarak ifade edilir. Endometriozis tıpkı rahim içini döŞeyen
doku gibi hormonlara duyarlı olup adet sırasında kanar. Karnın içinde
oluŞan bu mikro kanamalar zamanla iltihap bezleri yangısal durum
oluŞturup ve yapıŞıklıklara sebep olur.

Endometriozis yumurtalıklarda yerleŞtiği zaman kist oluŞumuna neden
olur. Bu kistlere endometrioma adı verilir. Endometriozisi olan
kadınların yaklaŞık %50’sinin çocuk sahibi olabilmeleri için tedavi
olmaları gerekir. Yine kısırlık nedeni ile baŞvuran kadınların yaklaŞık
%25’ inde endometriozis saptanır.

4. RAHİM AÐZINA AİT PROBLEMLER
Rahim ağzındaki yapısal, enfeksiyona ait veya bu bölgedeki salgıyla
(Mukus) ait bozukluklar kısırlık sebebi olabilir. Rahim ağzında
salgılanan mukus spermlerin genital yoldan taŞınmasını kolaylaŞtırır.
Östrojen ve progesteron hormonları etkisi altında mukusun siklus
sırasında miktarı ve niteliği değiŞir. Polip gibi iyi huylu tümörler
veya bu bölgeye uygulanmıŞ olan cerrahi giriŞimler kısırlık sebebi
olabilir.

5. ALERJİK NEDENLER
Alerjik nedenler kısırlık nedeni olabilmekle birlikte teŞhisleri ve
tedavileri zordur. Alerjik durumların tedavi etkinliği belli olmadığı ve
tedavi edilen veya edilemeyenlerdeki gebelik oranları çok farklı
olduğundan rutin olarak ölçülmelerinin gerekliliği tartıŞılıyor.

ERKEKLERDE KISIRLIK NEDENLERİ

Çocukları olmayan çiftlerin yaklaŞık %30-50’sinde problem erkekten
kaynaklanır. Erkekteki kısırlık nedenleri baŞlıca iki ana grupta
toplanır.

1. Spermin sayı ve kalitesini etkileyen üretim bozuklukları.
2. Spermi dıŞarıya taŞıyan kanallardaki tıkanıklıklar.

Erkekteki bu problemlerin nedeni, %30-40 olguda açıklanamaz. Sperm
kalite ve sayısındaki bozuklukların nedeni bulunamadığında birtakım
deneysel ilaç tedavileri uygulanır. Ancak, bu tedavilerin herhangi bir
etkinliği olmadığı gösterilmiŞtir. Mikroenjeksiyon tekniğinin 1992
yılından itibaren uygulanmaya baŞlanması erkek kısırlığının tedavisinde
bir dönüm noktası olup, bu teknik ile Şiddetli erkek kısırlığı
durumlarında bile yüksek gebelik oranları elde edilmektedir.

1.SPERM ÜRETİM BOZUKLUKLARI
Erkek kısırlık olgularında spermin üretim ve olgunlaŞma bozuklukları en
çok rastlanılan sorundur. Üretim bozukluğu sperm sayısı ile ilgili
olabileceği gibi kadın yumurtasının döllenmesini engelleyen sperm
hareketlerinin zayıflığı veya sperm Şekillerinin (Morfoloji) anormalliği
ile de ilgili olabilir.

Erkeğin sperminin normal kabul edilebilmesi için sayısının en az 20
milyon/ml, hareketli sperm oranının %30 ve yapısal olarak normal sperm
oranının %4’ün üzerinde olması gereklir. Sperm değerlerinin yukarıda
belirtilenin altında olması halinde doğal yollardan gebelik elde
edilmesinde belirgin zorluklar yaŞanmaya baŞlanmaktadır. Birçok faktör
spermiogenezi (sperm hücrelerinin üretimi ve olgunlaŞması) olumsuz yönde
etkileyebilir.

İltihabi Hastalıklar

Bazı bakteri ve virüsler erkekte yumurtalık iltihabına sebep olur.
Yumurtalıklarından iltihabi bir hastalık geçiren erkeklerin yaklaŞık
%25’inde kısırlık problemi oluŞturur.

Hormon bozuklukları

Erkeklik hormonu olan testesteron hormonunun üretimini kontrol eden
hormonlarda bozukluk olması durumu.

Çevresel problemler

Kanser tedavisi için kullanılan ıŞın ve ilaçlar sperm üretimini
bozabilir.

2.YAPISAL BOZUKLUKLAR
Spermin üretim yeri olan testislerden dıŞarı çıkmasını engelleyen tam
veya kısmi tıkanıklıklar kısırlık nedeni olabilir. Bu tıkanıklıklar
doğuŞtan olabileceği gibi sonradan geçirilmiŞ bir enfeksiyona bağlı da
olabilir. Testlerden geçirilmiŞ bir cerrahi müdahale de tıkanıklığa
sebep olabilir.

NEDENİ AÇIKLANAMAYAN KISIRLIK

Günümüzde tıbbın olanakları ile ortaya konulamayan kısırlık
durumlarında nedeni açıklanamamıŞ kısırlık (idiopatik infertilite) söz
konusu olur. Testler ile ortaya çıkarılamayan sperm enfeksiyon
bozuklukları, yumurtanın çatlaması ve tüpler içindeki hareketinde bazı
bozuklukların varlığı öne sürülen varsayımlar arasındadır.

Nedeni açıklanamamıŞ kısırlık olgularında rol oynayan psikolojik
etkenlerin varlığı tam olarak belli değil. Stresin kadın üreme sistemi
ve hormon dengesi üzerinde olumsuz etkiler yapabileceği biliniyor. Ancak
burada sebep-sonuç iliŞkisi belli değil. Yani kısırlık nedeniyle mi
stres olmakta, yoksa stres nedeniyle mi kısırlık olmakta. Stresin
ortadan kalkma durumunda doğal yollardan gebeliklerin oluŞtuğu
bildiriliyor. Özellikle kısırlık tedavilerine cevap alınamayan çiftlerde
bazen tedavinin kesildiği ve çifte dinlenme Şansı verildiği aylarda
kendiliğinden gebelik olabilmekte.

Nedeni açıklanamamıŞ kısırlık terimi günümüzdeki tanı yöntemlerinin
sınırını gösteriyor. Tanı yöntemlerindeki ilerlemelerle birlikte bu
gruba sokulan çift sayısı da azalacak.

KISIRLIÐIN TEşHİSİ

Kısırlık problemi ile baŞvuran çiftlerde, kısırlık nedenini kısırlık
nedenini açıklamaya yönelik bazı tetkikler yapılması gerekir. Bunlardan
ilki erkekte yapılan sperm analizi ve kadında, rahim ve tüplerin
geçirgenliğini değerlendirmek amacıyla rahim filmi
(histerosalpingografi) çekimidir. Ayrıca yine kadının hormonal durumu ve
yumurtalıklarının kapasitesini değerlendirmeye yönelik hormon testleri
adet kanamasının üçüncü gününde yapılır. Son zamanlarda tanısal
laparospinin yeri tartıŞmalı olabilmekte bazı özel durumlarda
kullanılabilir.