TÜRKİYE’DE ÜRETİLEN TÜTÜNLER

TÜRKİYE’DE ÜRETİLEN TÜTÜNLER

18. Yüzyıldan itibaren geleneksel bir tarım kolu haline
gelen tütüncülük, Türkiye’nin birçok bölgesine yayılmıŞtır. Tütün iç tüketimi
karŞılamak ve ihracat
maksadıyla üretilmektedir. Ülkemizde farklı tütün çeŞitleri üretilmekte aynı
zamanda bu çeŞitler bölgelere göre de değiŞmektedir. Türkiye’de üretilen
tütünlerin %98’i sun-cured tipi Oriental tütünlerdir. Geri kalan kısmı dark
air-cured (Sigar), flue-cured (Virginia), light air-cured (Burley) üretimi
Şeklindedir.

Ülkemizde üretilen tütünler yetiŞtirildikleri bölgeler, toprak yapısı,
bulundukları ekolojik faktörler, irsi özellikleri nedeni ile farklı karakter
gösteren tipler olmuŞlardır. Bu nedenle Türk tütünleri üretim bölgesine göre 4
guruba ayrılmaktadır. Ege, Marmara-Trakya, Karadeniz, Doğu ve Güneydoğu Anadolu
bölgesi tütünleri diye gruplandırılırlar
1. Ege Bölgesi Tütünleri

Türkiye’de Ege bölgesi üretim alanı, miktarı ve ihracattaki
payı ile ilk sırayı almaktadır. Bu bölgede üretilen tütünler uluslararası
piyasada İzmir tütünleri olarak tanınırlar. Bölgede üretilen tütünler yeknesak
ve standart bir durum gösterirler. Genellikle küçük yapraklı, sapsız,
karınlıca, açık sarı-kırmızı renkli, ince damarlı, kıvırcık görünüŞlü, kuvvetli
bir dokuya sahiptirler.

Nikotini düŞük,yanmaları yavaŞ, tatlı içimli, kokulu
tütünler olan Ege bölgesi tütünleri, sert karakterli harmanların sertliğini
azaltma, yavan içimli harmanları tatlılaŞtırma ve nötr harmanlara koku verme
özellikleri nedeniyle sigara yapımcıları tarafından aranmaktadır.

İzmir menŞei adı altında Ege bölgesinde üretilen tütünler
tatlılık, yavaŞlık ve koku özellikleri, karıŞtırıldıkları harmanları ıslah
ederek içim tadlarını ve nefasetlerini artırmaları nedeniyle, Amerika ve
Avrupalı sigara fabrikatörleri tarafından yıllarca rağbet görmüŞtür. Günümüzde
harmanlarda kullanma oranı azaltılmıŞsa da hala aranan bir tiptir. Tütün
ihracatımızın %90-95 ni Ege tütünleri teŞkil etmektedir.

Karabağlar, Kokulu, Ege, Çıtır, Sarıbağlar tipleri olarak,
güneyde Muğla’dan, Kuzeyde Balıkesir’e kadar uzanan bölge ile sahilden
UŞak-Afyon-Denizli’ye kadar uzanan bölgede yetiŞtirilen Ege tütünleri miktar
olarak toplam üretimimizin %55’ini oluŞturmaktadır. Ege bölgesinde Akhisar,
Saruhanlı, Gavurköy, ÖdemiŞ, Tire, Bayındır, Ovakent, Manisa, İzmir, Aydın ünlü
tütün yöreleridir.

Tütün üretimini etkileyen en önemli faktör ekici sayısıdır.
Ekici artıkça üretim miktarı artmakta ekici azaldıkça üretim miktarı
azalmaktadır. Ekici sayısındaki artıŞ ve azalıŞlar belli bir istikrar
göstermemiŞ ve fiyata bağlı olarak geliŞmiŞtir. Tütün ekim alanı da ekici
sayısına bağlı olarak artmıŞ ve azalmıŞtır. Ege tütün üretim miktarı görüleceği
üzere büyük oranda artıŞ ve azalıŞ göstermiŞtir. Bunun nedenleri fiyat,iklim ve
ekici sayısıdır.

Tütünün hektar verimi tamamen iklim Şartlarına bağlıdır.
Çünkü Türk tütünleri sulanmaz ve gübre atılmaz. Verimin yüksek olduğu yıllar
yağıŞ miktarı fazladır. Hektar verimi bölge için ortalama 900 kilodur. Bir
ekiciye düŞen ürün miktarı ortalama 500 kilo civarındadır.

2. Marmara Bölgesi Tütünleri

Bu bölge tütünleri tip olarak Ege ve Karadeniz bölgesi
tütünlerine benzerlik gösterirler. Marmara bölgesi, ekolojisi ve toprak
özellikleri sebebiyle polikültür tarım üretimi yapılmakta olduğundan tütün
üretimi düŞmektedir. Bölgede tütüne uygulanan fiyat politikası da tütün
üretimini bitme noktasına getirmiŞtir.

Bursa, Düzce, İzmit, Hendek, Edirne, Yenice, Agonya
menŞeilerinden oluŞan bölge tütünleri genel üretimin %2’sini, genel ihracatında
%1’ini meydana getirirler.

Ortak özellikleri itibariyle bu tütünleri Bursa-Düzce-İzmit
ve Hendek- Trakya- Balıkesir grubu olmak üzere iki grupta incelenebilir.

a)
Bursa-Düzce-İzmit Gurubu

Bu gurup tütünlerin orijini Samsun ve Bafra tütünleridir.
Ancak bölgesel Şartlara göre özellikleri değiŞikliklere uğrayarak yeni birer
tip olarak ortaya çıkmıŞlardır.

Ufak ve orta boy yaprakları, ince dokuları, yüksek
elastikiyetleri sarı-kırmızı ve açık kırmızı renkleri; tatlı, tatlı tok,
tokça-sert içimleri, özellikle Düzce tütünlerinin kendine has nefis kokuları,
yanma yetenekleri ve yüksek sigara randımanları özellikle sigara harmanlarında
dolguluk olarak kullanılmaları nedeniyle Avrupa sigara yapımcıları tarafından
yıllarca aranmıŞtır.

Bu tütünlerden Düzce tütünleri Türk tütünleri arasında ayrı
bir içim karakterine sahip olmuŞ, güzel kokulu, tatlı içimli olarak tanımlanan
bu tütünlerimiz çok iyi yanma yetenekleri ve yüksek sigara randımanları ile
Dünya pazarlarında tanınmıŞ ve aranmıŞtır.

b)
Hendek-Balıkesir-Trakya Gurubu

Marmara bölgesinin diğer tütünlerinden farklılık gösteren
bu tütünler ayrı ve uzak yerlerde üretilmelerine rağmen birbirlerine yakın
özellikler ve içim karakteri göstermektedirler.

Yaprak büyüklükleri orta ve büyükçedir. Renkleri açık
kırmızı ve kırmızıdır. Dokuları ince ve elastikiyetleri yüksektir. Sert
içimlidirler. Sigara verimleri yüksektir. Bu tütünler sigara harmanlarına
sertlik, saçaklılık ve sigara verimlerini yükseltmek için kullanılmıŞlar ve
Dünya pazarlarında bu özelliklerinden dolayı yıllarca aranmıŞlardır.

Marmara bölgesinin diğer tarım ürünlerinin yetiŞtirilmesine
müsait olması, bu bölgede sanayinin geliŞmesi gibi sebepler, tütün tarımının
azalmasına sebep olmuŞtur. Tütün tarımının zor zahmetli ve uzun sürmesi tütün
üreticisinin emeğinin karŞılığını alamaması tütün üretiminin bırakılmasına
sebep olmuŞtur. Bölgede tütünde uygulanan fiyat politikası tütün üreticisini
tatmin etmemiŞ geçimini sağlayamaz duruma gelmiŞtir. Sonuçta bölgede tütün
üretimi bitmiŞ denilebilecek noktaya gelmiŞtir. Asil ve sigara harmanlarını
ıslah edici özelliklere sahip tütünlerimiz tarihe gömülmüŞtür.

Bu bölgede Düzce, Gönen, Manyas, Adapazarı ve Kırklareli
yöresinde Amerikan menŞeili tütün olan Virgina üretimi baŞlamıŞ ve gün geçtikçe
de üretimi artmaktadır.

Bölgede Dünyaca aranan Türk tütünlerini artırmak için
bölgeye has bir tütün politikası belirlenip, tatmin edici, masrafları
karŞılayan ve üreticinin geçimini sağlayabilecek bir fiyat tespiti
yapılmalıdır. Çünkü toprak, iklim Şartları aranan tütünleri yetiŞtirmeye
müsaittir. Bu tütünleri baŞka bölgelerde üretmek mümkün değildir. Türkiye’de
üretilen sigara harmanlarında kullanılan Virgina tütünlerini, bu bölgede
yetiŞtirmek mümkündür.

Tütün ekilen alan, köy sayısı ve tütün ekicisindeki
azalmaya paralel olarak azalmıŞtır. Ekim alanı azaldıkça üretim miktarı da
düŞmektedir.

Tütün üretim miktarı Marmara bölgesinde devamlı düŞüŞ
göstermiŞtir. Bölgenin turizme ve sanayie açılması, diğer tarım ürünleri
üretiminin tercih edilmesi, yanında fiyatların yeterli olmayıŞı üretimin
düŞmesine neden olmuŞtur.

3. Karadeniz Bölgesi Tütünleri

Orta Karadeniz Bölgesi’nde Sinop, Gerze, Samsun, Bafra,
Alaçam, Doğu Karadeniz’de Trabzon, Akçaabat, Artvin, Orta-İç Karadeniz
Bölgesi’nde Tokat, Erbaa, Niksar, TaŞova, GümüŞhacıköy’ü kapsayan alanlarda
tütün üretimi yapılmaktadır. Üretim yapılan alanlardaki iklim ve toprak yapısının
farklı özellikler göstermesi birçok menŞein ortaya çıkmasına sebep olmuŞtur.
Küçük kıtalı Samsun grubu tütünler ile küçük ve orta kıtalı Tokat-GümüŞhacıköy
tütünleri, iri kıtalı Trabzon ve Artvin tütünleri üreten Karadeniz bölgesi;
üretim alanı ve miktar olarak ikinci sırada iken uygulanan politikalar nedeni
ile doğu tütünlerindeki büyük artıŞ sonucu üçüncü sıraya düŞmüŞtür.

Türk tütünleri içinde en üstün kaliteli ve uluslararası
Şöhrete sahip tütünlerimizden Maden, Canik, Evkaf ve Basma adlarıyla tanınan
tütünlerimiz bu bölgede üretilmektedir. Ege Bölgesi tütünleri ile
kıyaslandığında bu bölge tütünlerinde bir homojenlik bulunmamaktadır. Bu
nedenle bölge tütünleri dıŞ görünüŞ, Şekil, boyut, içim özellikleri, tat, koku,
renk gibi karakterleri itibariyle 4 ayrı grupta toplanır.

a)
Samsun-Bafra Gurubu

Samsun, Maden, Canik, Evkaf, Bafra, Alaçam, ÇarŞamba,
Sinop, Gerze tütünleri bu gurubu oluŞturur. Bu guruptaki tütünler çok düŞük
oranda nikotinli, küçük boyutlu, kırmızı, açık kırmızı renkli, ince damarlı, ince
nesiçli elastikiyeti, yüksek, tok içimli, tatlı aromatik kokulu tütünlerdir.
Yabancı sigara üreticileri sigara harmanlarını ıslah etmek aromatik
özelliklerinden dolayı kalitelerini yükseltmek, lüks harmanların nefasetini
artırmak, tok içimli çeŞitler yapmak maksadıyla bu tütünleri talep
etmektedirler.

Özellikle Bafra tütünleri Dünyanın en yüksek evsaflı sigara
tütünleri olarak devamlı aranmıŞtır. Küçük boyutları, ince nesiçleri, parlak ve
cazip renkleri kendilerine has kokuları, sigara verimleri, tat-lezzet ve içimi
itibariyle eŞi bulunmayan tütünler olmuŞlardır.

Dünya sigara harmanlarının Samsun-Bafra tütünü ihtiyacına
karŞılık üretimin az olması ve giderekte azalması bu tütünlerin harmanlarda az
kullanılmasına sebep olmuŞtur. Marmara bölgesi tütünlerinde olduğu gibi bu
tütünlerin üretimi de devamlı düŞmektedir.

b)
TaŞova-Tokat Gurubu

TaŞova, Tokat, Erbaa, Niksar ile diğer ilçe tütünleri bu
guruba girer. Bu tütünler ovalce, orta-küçük boyutlu, açık sarı, açık kırmızı
renkli, zayıf dokulu, ince nesiçli, tatlı ve yavaŞ içimli düŞük nikotinli
tütünlerdir. Sigara harmanlarında renk, tatlılık ve dolguluk olarak kullanılır.
DüŞük nikotinli olmaları nedeniyle girdikleri harmanların sertliğini gidererek
ıslah etmiŞlerdir. Yabancı sigara yapımcıları tarafından aranan tütünlerdir.

c)
Trabzon-Artvin Gurubu

Bu guruptaki tütünler Doğu Karadeniz sahil ve iç
kısımlarında yetiŞir. BaŞlıca üretim merkezleri Trabzon, Akçaabat Artvin,
Borçka, şebinkarahisar ve Ardanuç’tur.

Bu tütünlerin yaprakları büyük boyutlu, ince dokulu, açık
kırmızı, kırmızı, koyu kırmızı renkli, kalınca orta damarlı, elastikiyet ve
yanmaları yüksektir. Türkiye’de üretilen tütünler içerisinde en yüksek oranda
nikotin içeren tütünlerdir (%3). Çok sert içimli olduklarından sigara
harmanlarına sertlik vermek için kullanılır. Bu tütünlerdeki sertlik nikotin
oranından kaynaklandığı için gerçek sertliktir. Yaprakları ince ve büyük
boyutlu olduğu için sigara harmanlarına saçaklılık vermek için kullanılır. Yine
ince nesiçli büyük boyutlu olmaları nedeniyle sigara verimleri yüksektir, bu
amaçlada kullanılır. Yine harmanlara renk vermek ve yanma kabiliyetlerini
artırmak için karıŞtırılmaktadır.

Bölge tütünleri sert içimli özellikleri nedeniyle yavan,
yavaŞ ve karaktersiz tütünlerin kullanıldığı harmanlarda ıslah edici ve tatmin
edici etkileriyle emsalleri arasında rakipsiz duruma gelmiŞlerdir. Orta ve sert
içimi seven tüketicilerin tercih ettiği harmanlar için aranılan tütün
olmuŞlardır. Avrupalı sigara yapımcıları yanında sert içimi seven Ortadoğu ve
Mısır tütün yapımcıları tarafından tercih edilmiŞtir. Diğer bölge tütünleri
gibi yanlıŞ fiyat uygulamaları sonucu Trabzon tütünleri de devamlı azalma
göstermiŞtir.

d)
GümüŞhacıköy Gurubu

Bu tütünler Yunanistan’dan gelen göçmenlerin beraberinde
getirip üretimini yaptıkları ünlü basma tütünleridir. Miktar bakımından az olan
bu tütünler GümüŞhacıköy’de üretilmektedir. Karadeniz bölgesindeki diğer
tütünlerden ayrı özellikler gösterirler.

Yaprakları küçük boyutlu, açık-sarı, açık-kırmızı renkli,
ince-orta kalınlıkta elastikiyeti yüksek, kuvvetli, yanmaları orta dereceli,
tatlı ve yavaŞ içimli ve kokuludurlar. Sigara harmanlarında tatlılık ve koku
vermek için kullanılır. Yüksek vasıfları ve kokuları nedeniyle kaliteli sigara
harmanları için aranan bir tiptir.

Karadeniz bölgesindeki tütün ekilen alanlarda , Marmara
bölgesine benzer turizm ve sanayiye yöneliŞ olmadığı halde ekim yapılan köy
sayısı düŞmüŞtür. Köylerde diğer tarım ürünlerine yöneliŞ olmuŞtur. Ancak
düŞüŞün temel nedeni fiyatlardan kaynaklanmaktadır. Tütün ekicisi adedi de
büyük oranda düŞüŞ göstermiŞtir. Ekici sayısı azaldıkça üretimi yapılan alan da
azaldığından,ekim alanı yarı yarıya düŞmüŞtür.

Tütün ekilen köy,tütün ekicisi,ekilen alandaki azalmaya
paralel olarak tütün üretimi de yarı yarıya azalmıŞtır. Üretim miktarındaki
artıŞ ve azalıŞların tamamını ekonomik ve sosyal sebeplere bağlamak yanlıŞ
olur. Çünkü üretim miktarındaki artıŞ ve azalıŞların önemli nedenlerinden
biride iklim Şartlarıdır. YağıŞlı ve sıcak havalarda verim arttığından,
üretimde artmakta, kurak havalarda üretim düŞmektedir.

Ortalama hektar verimi 760 kg civarında olup diğer
bölgelere göre düŞüktür. Yukarıda bahsedildiği Şekilde hektar verimi iklim
Şartlarından, direkt olarak etkilenmektedir. KiŞi baŞına düŞen ortalama ürün
miktarı bölge için ortalama 380
kg. civarındadır, ekici baŞına düŞen ortalama alan ise 5000 metre kare
civarındadır.

 

4. Doğu ve Güneydoğu Anadolu
Bölgesi Tütünleri

Bu bölge son yıllarda üretim alanı ve miktarında büyük
artıŞ göstermiŞ ve üretimde ikinci sıraya yerleŞmiŞtir. Tütün üretim alanları
birbirinden uzak, toprak yapısı çok farklı, ekolojik koŞulları değiŞik yerler
olmasından dolayı değiŞik tipte tütünler üretilmektedir. Küçük boyutlu
tütünlerin yanında büyük boyutlu tütünlerde üretilmektedir. Bu bölge tütünleri
Ege, Marmara ve Karadeniz bölgesi tütünlerinden fiziksel ve harman özellikleri
bakımından çok farklılık göstermektedir. Bu bölge tütünleri içim ve koku
yönünden Virgina tipi tütünlere benzemektedir. Yine bölgede Tömbeki ve
Hasankeyf adlı Nicotiana Rustica cinsi tütün üretimi de yapılır.

Son 10 yıllık ortalama üretime göre genel üretimin % 30 luk
kısmı bölgede üretilir. Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgesinde üretim son
yıllarda devamlı artıŞ göstermiŞtir. Önceleri dağlık, yüksek yerlerde üretimi
yapılan tütün, dağlardan ovalara inmiŞ ve üretim miktarı ülke ihtiyacının çok
üstüne çıkmıŞtır. İç tüketimde kullanılmaktadır, üretim fazlasını son yıllara
kadar ihraç etmek imkanı doğmamıŞtır. Ancak ihraç imkanı araŞtırılmakta, bu
yönde geliŞmeler mevcuttur.

Bununla birlikte artan miktar kalitenin düŞmesine sebep
olmuŞtur. DüŞük kaliteli tütünlerin iç harmanlarda kullanma imkanı olmadığı
gibi ihraç Şansı da yoktur. Kaliteli üretime yönelinmesi durumunda dıŞ
piyasanın ilgisini çekecek bir potansiyel mevcuttur.

Doğu ve Güney Doğu Anadolu bölgesi tütünleri genellikle
orta, kısmen büyük boyutlu, kalınca dokulu, sarı, açık kırmızı renkli, bir
kısmı sulama tütünleri olduklarından zayıf dokuludur. Kısmen, elastikiyetleri
ortadır. Kabaca, kolayca tavlanır, ancak aldıkları tavı çabuk kaybederler.
Kendilerine has kokuları vardır. İçim karakterleri tatlı-serttir. Harmanlara
sertlik vermek için kullanılır. İri yaprakların damarları kalındır. Bu sigara
yapımında olumsuz bir durumdur.

Bu
bölge tütünlerini dört ana gruba ayırmak mümkündür.

a) Adıyaman-Malatya Tütünleri

Adıyaman, Malatya, Akçadağ, Bahçe menŞei tütünler bu guruba
girer. Bu tütünler orta ve büyükçe boyutlu, sarı, açık kırmızı, kırmızı renkli,
sağlam dokulu, kalınca, sertçe içimli,lezzetleri tatlı ve kokulu tütünlerdir.
Adıyaman tütünleri bölge içinde iyi bir yere sahiptir.

b) İskenderun-Yayladağı Tütünleri

Yayladağı, Altınözü, Antakya ve İskenderun üretim
noktalarında üretilen, orta boyutlu, açık kırmızı, kırmızı, koyu kırmızı,
parlak, tatlı içimli, yanmaları iyi hoŞa giden aromatik kokuları vardır. Sigara
harmanlarında tokluk, tatlılık ve koku vermek maksadıyla kullanılırlar.

c) Silvan Tütünleri

Silvan, Bismil, Kulp, Lice, Diyarbakır yöresi ve diğer
ilçeleri, Kozluk, Sason, Bekirhan, Batman ve yöresinde üretimi yapılan
tütünlerdir. Bu tütünler büyük, kısmen orta boyutlu açık kırmızı, kırmızı ve
sarı renkli, sertçe, az tatlı içimli tütünler olup sigara harmanlarına sertlik
ve tokluk vermek için kullanılırlar.

d) Bitlis Tütünleri

Bitlis ve ilçeleri, MuŞ ve ilçeleri, şemdinli ekim noktalarında
yetiŞtirilirler. Yaprak boyutları orta, sarı, açık sarı, renkli, parlak
görünüŞlü, ince dokulu, yanma yetenekleri iyi, tok içimli, tatlı, kokulu
tütünlerdir. Sigara harmanlarında tatlılık, koku ve renk vermek maksadıyla
kullanılırlar.

Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgesinin  üretimi aŞağıda
tablo halinde gösterilmiŞtir. Üretim merkezinde, düŞüŞün nedeni deneme tütün
üretimi yapılan merkezlerdeki üretimin kaldırılmasından kaynaklanmaktadır.Tütün
ekilen köy sayısı da bahsedilen nedenle düŞmüŞtür. Bunun aksine diğer
göstergelerde artıŞ mevcuttur. Üretim artıŞının en önemli göstergesi olan tütün
ekicisi adedi bölgede %100’e yakın bir artıŞ göstermiŞtir.Bölgenin tütün
üretimi de artma eğiliminde olup genelde artmıŞtır.Bölgede üretim artıŞının en
önemli nedeni fiyatların ekiciler tarafından tatmin edici bulunmasıdır.

Bölgede ortalama hektar verimi diğer bölgelere göre oldukça
yüksek olup 1200 kilodur. Ekici baŞına ortalama ürün miktarı yaklaŞık 700 kilo
civarındadır.

5. Türkiye’de Üretilen Yabancı
MenŞeili Tütünler

Türkiye’de ünlü oriental tütünlerimizin yanında yabancı
menŞeili tütünlerde üretilmektedir. Konu Türk tütünleridir, ancak bunlara rakip
olan tütünlerinde bilinmesi gerekir. Üretimi yapılan yabancı menŞeili tütünler
genel üretimin ancak %2 lik bir kısmını oluŞturur. Tütünlerimize rakip olacak
miktarda olmadığı gibi Virginia tütünlerinin deneme safhasında olanları vardır.
Ancak Virginia tütünlerinin sigara harmanlarında kullanılmaya baŞlanması ve
ithal edilmesi sebebiyle bu tütünlerin ülkemizde üretilmesi ve geliŞtirilmesi
gerekmektedir.

a)
Puroluk Tütün

Ülkemizde puroluk tütün sadece Doğu Karadeniz’de Rize’nin
Pazar ilçesi ve çevresinde üretilir. Puro yapılan bu tütünümüz Pazar tütünü
adıyla tanınmıŞtır.

Pazar tütününün yaprak boyutu oldukça büyüktür (boy:35-50 cm) çok ince dokulu,
kahve,koyu-kahve renkli, çok esnek, kendine has kokulu, az tatlı ve sertçedir.
Puro yapımında kullanılır.

b)
Virginia Tütünü

Amerikan menŞeili olan bu tütün Sigara harmanlarında artan
talep nedeniyle ülkemizde üretilmeye baŞlanmıŞtır. Burdur Bucak’ta, Düzce’de,
Gönen-Manyas yöresinde ve Kırklareli’nde üretilmektedir. Büyük boyutlu, kalın
dokulu, sert içimli kendine has kokusu vardır. Özellikle soslu harmanlarda
kullanılmaktadır. Türkiye’de üretilmesinde bir hareket vardır. Üretim için ekim
alanları konusunda araŞtırmalar devam etmektedir.

c)
Tömbeki

Tömbeki adı verilen tütünler İskenderun-Samandağ ve
Konya-Hadım’da üretilmektedir. Yapraklar büyük boyutlu, kalın dokulu, sarı
benekli renkli, esnekliği az, yanma yeteneği zayıftır. Tatlı ve çok sert
içimlidir. Kendine has kokusu vardır. Nikotin oranları yüksektir. Bu tütünler
nargile tütünü olarak kullanılmaktadır. Üretimleri giderek azalmaktadır.

Hasankeyf tütünleri Gaziantep’te yetiŞtirilmektedir.
Hasankeyf tütünü çiğneme ve pipo tütünü olarak kullanılmaktadır. Hasankeyf,
nicotiana rustica tütün cinsine dahil bir tiptir. Adapazarı’nda Burley
yetiŞtirilmektedir. Amerikan menŞeili olan bu tütünde iç tüketimde
kullanılmaktadır.

Türkiye’de üretilen tütünlerin
hangi oranlarda üretildiğini kesin olarak söylemek mümkün değildir. Çünkü
üretim mmiktarları her sene değiŞmektedir. Bu yüzden de bölge tütünlerinin
üretim payları değiŞik olmaktadır. (Anonim 14 2010 )